Paul van Hoeydonck
De architect van het licht
Paul Van Hoeydonck is geen schilder van wat hij ziet, maar van wat er zou kunnen zijn. Zijn werk kijkt niet naar de wereld, het kijkt van buitenaf naar ons, alsof we een planeet zijn in een groter ritme van tijd en licht. Hij is de kunstenaar die de aarde verlaat zonder ooit te vertrekken. Zijn kunst fluistert: ‘De mens is klein, maar zijn verbeelding oneindig.’
Mens
Paul Van Hoeydonck wordt in 1925 in Antwerpen geboren. Hij studeert kunstgeschiedenis en archeologie, maar kiest voor de toekomst in plaats van het verleden. Vanaf het begin is hij gefasineerd door de relatie tussen mens, techniek en universum. Van Hoeydonck kijkt omhoog naar de sterren, de ruimte en de droom van gewichtloosheid.
Zijn atelier is geen toevluchtsoord, maar een lanceerplatform. Zijn denken is helder, methodisch, bijna wetenschappelijk.
‘Ik wil dat de mens zichzelf terugvindt in het licht’, zegt hij ‘want dat is wat overblijft als alles verdwijnt.’
Moment
In de jaren zestig staat de wereld onder invloed van technologie en verbeelding. De mens zet zijn eerste stappen op de maan en Paul Van Hoeydonck volgt met penseel en sculptuur. In 1971 plaatst de Apollo 15-missie zijn miniatuurbeeld, Fallen Astronaut, op de maan. Dit is daar nog steeds het enige kunstwerk.
Toch ligt zijn ware betekenis niet in dat ene historische moment, maar in de visuele poëzie van zijn werk met lichtobjecten, transparante sculpturen en reflecties van de ruimte.
Materie
Van Hoeydonck werkt met licht, plexiglas, aluminium… Het zijn materialen die niet schilderen, maar reflecteren.
In de jaren ’60 begint hij aan zijn reeks Lightworks. Dit zijn objecten waarin licht niet iets belicht, maar zelf het onderwerp wordt. Het zijn composities van transparante vormen, waar licht doorheen breekt en schaduwen meeschildert.
Hier is de schilder niet langer degene die kleur aanbrengt, maar degene die licht componeert.
De Lightworks tonen de kern van Van Hoeydonck’s denken. Hij ziet de mens als spiegel, het licht als geheugen.
Wat is zijn grootste verdienste in de kunstgeschiedenis?
Paul Van Hoeydonck brengt de mens terug in dialoog met het oneindige. Hij is de eerste kunstenaar die letterlijk kunst buiten de aarde plaatst.
Hij toont dat moderniteit niet kil hoeft te zijn, dat plexiglas en metaal kunnen ademen, dat licht emotie heeft.
Kunnen we hem als meester beschouwen?
Ja, Van Hoeydonck is een van de zeldzame Belgische kunstenaars met een internationaal mythische status. Hij staat in lijn met Magritte’s verbeelding, Leblanc’s structuur en Peire’s verticaliteit . Hij richt zijn blik naar de ruimte, de tijd en de toekomst. Zijn werk verenigt Vlaamse precisie met kosmische poëzie. Hij is geen meester van het doek, maar van het licht zelf.
Een werk van hem in elk huishouden?
Ja, een werk van Van Hoeydonck schept vrijheid en ruimte in het hoofd. In een tijd van overvloed en lawaai herinnert zijn werk ons eraan dat stilte en licht genoeg zijn. Zijn Lightworks brengen niet alleen licht in een kamer, maar ook licht in de geest.
Een Van Hoeydonck in huis is een herinnering dat wijzelf ook sterrenstof zijn.